DonerenNieuwsbrief
HomeThema's

Eerlijke energie transitie in de mijnbouw 

Stop geweld tegen vrouwen op het werk #OrangeTheWorld

Lees meer
Nieuws

Iedereen verdient een eerlijk loon

Lees meer

De energietransitie heeft niet alleen grote gevolgen in Europa. We realiseren ons meestal niet hoe groot de impact ook is voor de mijnwerkers in de landen waar de kolen en metalen vandaan komen. Zonder hen kunnen we nu en in de toekomst niet voorzien in onze energiebehoeften. Er zijn veel misstanden. Tegelijk blijkt uit ons onderzoek ook dat er een groot gebrek is aan transparantie, wat verduurzaming van deze ketens belemmert.

Lees meer over de ontwikkelingen en hoe CNV Internationaal zich inzet voor een rechtvaardige transitie, waarbij wél rekening wordt gehouden met de werknemers op deze overzichtspagina. 

Onze analyse, standpunten en voorstellen in het kort:

  • Een eerlijke en duurzame transitie voor alle werknemers
  • Eerlijke Transitiepact met productielanden

Direct naar PDF download >

CNV Internationaal dient aanklacht in bij EU namens mijnwerkers in Peru en Colombia

Voor de allereerste keer diende een vakbondsorganisatie een klacht in bij de Europese Commissie om de arbeidsomstandigheden in de mijnen in Colombia en Peru aan het licht te brengen. Zowel de kolen als de metalen die daar worden gedolven zijn cruciaal in de energievoorziening van de Europese Unie. 

Lees meer over de klacht die is ingediend door CNV Internationaal op 17 mei 2022

Onderzoek en aanbevelingen

Afgelopen periode hebben onderzoekers van Profundo in opdracht van CNV Internationaal de situatie van werknemers in de toeleveringsketen van de mijnbouw geanalyseerd.

De belangrijkste conclusies uit het onderzoek zijn dat:

Op Werelddag voor Fatsoenlijk Werk vrijdag 7 oktober is het onderzoek gepresenteerd door CNV Internationaal en Profundo .

Onderzoek (Engels) Naar een eerlijke energietransitie

CNV Internationaal heeft op basis van dit onderzoek een reeks aanbevelingen geformuleerd voor de mijnbouwtoeleveringsketen, bestemd voor zowel bedrijven (kopers, investeerders, handelaren en mijnbouwbedrijven) als regeringen en vakbonden:

 

Wat is er aan de hand in de kolenmijnbouw

Wat is er aan de hand? Er arriveren momenteel weer meer en meer schepen met kolen uit Colombia in de Rotterdamse haven. Toch hebben multinationals dit jaar ook mijnen afgestoten in het noorden van Colombia. Deze regio is economisch grotendeels afhankelijk van de mijnbouw. Ook er hier na tientallen jaren kolenwinning veel schade ontstaan.

CNV Internationaal zet zich met lokale vakbonden in voor een fatsoenlijke sociale dialoog over plannen voor een eerlijke transitie, waarbij de schade van de mijnbouw gecompenseerd wordt.

Door de transitie naar duurzame energie is ook de vraag naar metalen enorm gegroeid. Voor landen als Peru en Bolivia zijn metalen als koper, zilver en tin een belangrijke bron van inkomsten. Helaas gaat dit gepaard met extreem veel outsourcing die leidt tot misstanden waarvan de mijnwerkers de dupe zijn.

Het overgrote deel van het werk gebeurt door mijnwerkers met losse contracten die om de paar maanden weer opnieuw ingehuurd worden. Hun arbeidsvoorwaarden zijn veel slechter dan werknemers met vaste contracten en hun positie is kwetsbaar. CNV Internationaal zet zich met lokale vakbonden in voor sociale dialoog met de mijnbedrijven  maar stuit daarbij op allerlei barrières.

Massa-ontslagen 

Begin 2021 leidde de COVID-19-pandemie tot massaontslagen in de Prodeco-mijn in het noorden van Colombia. 

De mijn is eigendom van de Zwitserse multinational Glencore, die plotseling besloot de Prodeco-mijn af te stoten. De vakbonden hebben gestreden voor de belangen van de werknemers en alles in het werk gesteld om te onderhandelen over fatsoenlijke vergoedingen en sociale plannen. Glencore blijft echter weigeren om deel te nemen aan sociale dialoogprocessen. Bovendien heeft de vorige regering van Colombia verzuimd hierin een proactieve rol te spelen.

De twee grote mijnen van Zwitserse multinational Glencore genereren samen wel 83% van het BBP van de regio:

●       40%: Prodeco-mijn in het departement Cesar.

●       43%: Carbones del Cerrejón in het departement La Guajira.

Mijnwerkers en hun gezinnen raken hun inkomen kwijt in een regio die economisch vrijwel volledig afhankelijk is van de mijnbouw.  

Duizenden werknemers en hun gezinnen dreigen het slachtoffer worden. 

Veel mijnwerkers kampen met ernstige gezondheidsproblemen die hen de rest van hun leven parten blijven spelen. Zij hebben zekerheid nodig, zowel op gezondheids- als op economisch gebied. Nu en in de toekomst.

De economie van de regio is decennialang volledig afhankelijk geweest van de mijnbouw. De mijnbouw heeft in Colombia 160.000 banen opgeleverd. Hoewel de kolenmijnen in de nabije toekomst nog niet direct verdwijnen, roepen de vakbonden op om nu een rechtvaardig overgangsproces op gang te brengen!  

Werknemerscollectief 

Wat doen vakbonden en CNV Internationaal?

 Vakbondsorganisaties in de mijnbouwregio realiseren zich dat zij meer moeten samenwerken om  een sterkere rol te spelen in deze transitie. 

Met de steun van CNV Internationaal hebben zij een coördinatienetwerk opgericht: Het Werknemerscollectief voor een Rechtvaardige Transitie in de Mijnbouw. Dit collectief vertegenwoordigt de werknemers in de sociale dialoog met bedrijven en de overheid en ontwikkelt voorstellen voor goede sociale plannen. 

Workers collective for just transition in mining

Hun belangrijkste aandachtspunten zijn plannen voor 

  • fatsoenlijke vergoedingen bij ontslag  
  • de kosten van gezondheidszorg als gevolg van beroepsziekten. 

Dit zijn de  voorstellen van het werknemerscollectief:  

Voorstellen van het werknemerscollectief voor de transitie in de kolenmijnbouw in Colombia >

Observatorium website

Op 7 oktober 2021, lanceerde dit Colombiaanse Werknemerscollectief, gesteund door CNV Internationaal, het Labour Observatory for a Just Transition in Mining. 

Dit observatorium levert input voor strategieën om de mijnbouwregio opnieuw te ontwikkelen, met name om nieuwe industrieën te stimuleren, gericht op de productie van duurzame energie. Zo kan er nieuwe werkgelegenheid ontstaan die een fatsoenlijk bestaan biedt aan de mijnwerkers en aan iedereen die van de industrie afhankelijk is.

De gevolgen van outsourcing voor werknemers

Mijnwerkers hebben meer dan genoeg redenen om een vakbond op te richten. Zowel in de steenkool- als in de metaalmijnbouw worden zij voortdurend blootgesteld aan stof en schadelijke gassen.  De mijnbedrijven zorgen onvoldoende voor veiligheid en bescherming, ondanks wet- en regelgeving. Dit maakt hen uiterst kwetsbaar voor silicose, een ongeneselijke aandoening van de luchtwegen.

Een groot probleem daarbij is dat minder dan een derde van de werknemers rechtstreeks in dienst is. Het overgrote deel werkt  via uitzendbureau's, zonder uitzicht op vast werk. Terwijl ze al jarenlang hetzelfde werk doen als mijnwerkers die wel een vast contract hebben, 

Dit filmpje vertelt de verhalen van deze mijnwerkers.

Het verschil is groot. Deze mijnwerkers werken met kortetermijncontracten van 3-6 maanden tot 1 jaar. Door hun vele losse contracten hebben zij een kwetsbare positie: 

  • Overuren en vrije dagen worden vaak niet uitbetaald
  • Ze verdienen gemiddeld 30% minder en moeten extreem lang werken om genoeg te verdienen om fatsoenlijk te kunnen leven.
  • En ze hebben bijna nooit de vrijheid om een vakbond op te richten of om via de vakbond rechtstreeks met de mijnbouwbedrijven te onderhandelen over verbetering.
Dodelijke ongelukken onder outsourced mijnwerkers en mijnwerkers met vaste contracten in Peru tussen 2000 en 2018

Dodelijke ongelukken onder mijnwerkers zonder en met een vast contract (2000-2018)

DEATH SHIFTS 

In 2021 gingen bedrijven over van 4 naar 3 lange ploegendiensten per maand. Mijnwerkers moeten nu 21 dagen per maand werken. 

Ze werken 12 uur per dag, 7 dagen achter elkaar, gevolgd door 3 dagen rust. Het komt erop neer dat nu hetzelfde werk door 25% minder mensen gedaan moet worden. 1 op de 4 mijnwerkers raakte werkloos.

Mijnwerkers noemen dit de"dodelijke ploegendienst" ("El turno de la muerte"]. De extreem lange diensten veroorzaken uitputting en een verhoogd risico op fatale ongelukken. 

Wat is er aan de hand in de metaalmijnbouw

Ook in de metaalsector heeft de wereldwijde energietransitie grote impact. De vraag naar mineralen als zilver, zink, koper en kobalt is sterk gestegen. We hebben nu ongeveer 5 keer meer nodig dan voorheen. Al deze metalen zijn onmisbaar voor elektronica, van zonnepanelen tot tablets en van warmtepompen tot mobiele telefoons.

Al in de jaren 90 reageerde Peru op deze ontwikkeling door de economie te richten op de metaalsector. Tegenwoordig is het een van de belangrijkste mijnbouwlanden ter wereld. Mijnbedrijven maken enorme winsten. Deels komt dat door de grote hoeveelheid exploiteerbare natuurlijke hulpbronnen. Maar vooral ook vanwege de lage lonen in vergelijking met de rest van de wereld. 

 

Natuurlijke hulpbronnen en goedkope arbeidskrachten

Sinds 2015 heeft Peru een wet die uitzendwerk in de mijnbouw mogelijk maakt. De wet is vooral bedoeld om de kosten te verlagen en de Peruaanse industrie internationaal nog concurrerender te maken. Tegenwoordig heeft meer dan 70% van de metaalmijnen in Peru werknemers in dienst zonder rechtstreeks contract. 

Mijnbedrijven zijn alleen wettelijk verantwoordelijk voor mijnwerkers met een rechtstreeks contract. Dit betekent dat uitbestede werknemers "niet meetellen" als het gaat om de verantwoordelijkheid van het bedrijf.

Glencore schuift verantwoordelijkheid door

Het grootste mijnbedrijf, Glencore, belooft op de website naleving van de internationale arbeidsrechtenverdragen van de ILO. Ook meldt de multinational dat er een protocol is opgesteld om de arbeidsrechten van leveranciers te garanderen. 

In de praktijk ontloopt Glencore echter de verantwoordelijkheid door deze verantwoordelijkheden voor naleving door te schuiven naar de onderaannemers. 

Onderzoek outsourcing 

In 2020 voerde CNV Internationaal een diepgaand onderzoek uit naar de situatie van de mijnwerkers die via uitzendbureaus werken voor Glencore in Peru. Het richtte zich op twee mijnbouwlocaties: Andaychagua (Yauli, Junín) en Antapaccay (Espinar, Cusco). 

Het onderzoek signaleert diverse verschillende alarmerende zaken: 

  • het ontbreken van langetermijncontracten,
  • het niet uitbetalen van overuren en
  • gebrekkige gezondheids- en veiligheidsomstandigheden .

 > Samenvatting Summary of the study on violations of labour and union rights of outsourced workers (DOWNLOAD PDF)

Videos 

Kijk en luister naar de verhalen van mijnwerkers in deze animatievideo:

'De verborgen kant van de mijnbouw'

OECD-webinar verantwoorde delfstoffen 

In 2021 hebben we tijdens het prestigieuze OESO-forum over verantwoorde mineralen onze case study gepresenteerd met duidelijke  

over hoe de risico's van uitbesteding kunnen worden beperkt door belanghebbenden: metaalafnemers, tussenhandelaren, overheden, investeerders en ook de mijnbouwbedrijven zelf. 

 

Terugkijken: webinar de verborgen risico's in de mijnbouw toeleveringsketen

IMVO Webinar - scenarios

In 2022 organiseerden leden van het Nederlandse IMVO-convenant voor de metaalsector, waar CNV Internationaal lid van is, een webinar. Deskundigen uit Europa en Latijns-Amerika presenteerden verschillende scenario's voor de energietransitie. Zij maakten ook duidelijk hoe groot de impact is van de transitie op werknemers en hun lokale gemeenschappen. >> Terugkijken webinar

Hoe risico's beperkt kunnen worden

 

'Door onze aanpak in samenwerking met betrokken partijen richten we ons op alle schakels van de toeleveringsketen,' legt Maurice van Beers van CNV Internationaal uit. 'Wij hebben aanbevelingen geformuleerd voor de verschillende partijen in de waardeketen. 

Wij zijn ervan overtuigd dat de oplossing uiteindelijk ligt in een gezamenlijke aanpak, waarbij elke partij verantwoordelijkheid neemt voor zijn eigen praktijken.

Alleen door onderlinge samenwerking en gezamenlijke actie kan de situatie echt veranderen. 

 

Meer weten en meedoen: neem contact op via internationaal@cnv.nl