Leefbaar loon - Thema's - CNV Internationaal

Leefbaar loon

Er bestaan vaak misverstanden over de hoogte van loon en wat een leefbaar loon is. Een leefbaar loon is namelijk niet hetzelfde als het minimumloon dat in een land wordt vastgesteld. Een (wettelijk) minimumloon wordt door de overheid vastgesteld, en is lang niet altijd van voldoende niveau. Onder leefbaar loon verstaan we het bedrag dat noodzakelijk is voor een werknemer om in de basisbehoeften te voorzien, voor zichzelf en voor zijn of haar gezin. Je moet ervan kunnen eten bijvoorbeeld, je kinderen naar school sturen en gezondheidszorg kunnen betalen.

Veel werkenden maken te lange dagen en werkweken omdat ze met een ‘gewone’ werkweek financieel niet uitkomen. Het uurloon is te laag en van een leefbaar loon is daarom bij lange na geen sprake. Als ouders te weinig betaald krijgen, ligt bovendien het risico van kinderarbeid op de loer. Bijvoorbeeld in de suikersector, waar vaak de hele familie meewerkt om in het levensonderhoud te kunnen voorzien.

Ook zie je vaak dat vrouwen (maar ook mannen) geen vaste contracten of helemaal geen contract krijgen. Daarmee hebben ze geen zekerheid op werk, waardoor ze niet snel zullen onderhandelen over een eerlijk loon, omdat de werkzekerheid hun positie onzeker maakt en ze zo door een ander vervangen kunnen worden. In de meest schrijnende situaties waarbij arbeid schaars is, worden werknemers gedwongen het werk voor lage betaling of uitgestelde betaling te doen. De afhankelijke positie van de werknemer aan het loon, zorgt ervoor dat de werknemer geen Nee kan zeggen tegen het werk. Vooral bij migranten die afhankelijk zijn van woonvoorzieningen van het bedrijf zie je deze vormen van verkapte dwangarbeid veel voorkomen, soms met het innemen van paspoort zodat de werknemer ook niet weg kan. 

Daarnaast is er veelal sprake van ongelijke beloning tussen mannen en vrouwen. Zo krijgen bijvoorbeeld vrouwelijke kledingarbeiders in Cambodja, Sri Lanka en India tussen de 10 en 40 procent minder betaald dan mannen.

Rol van de vakbond

Om een duurzaam leefbaar loon te bereiken en behouden is het van belang dat dit loon is onderhandeld met de werkgever door onafhankelijke en representatieve vakbonden, zodat het loon ook leefbaar blijft in de toekomst.

Sommige bedrijven verwijzen in hun mvo-beleid of gedragscode naar minder veeleisende lokale wetten en gebruiken; deze dienen dan als richtlijn voor het bedrijfsbeleid. Hierdoor kunnen er tussen de landen waarin een bedrijf opereert grote verschillen ontstaan in de toepassing van het beleid. Bovendien meten lokale overheden soms met twee maten. Ze hebben leefbaar loon erkend als noodzaak, maar creëren ook vrijhandelszones (exportproductiezones) om de economie te stimuleren. Hier hebben internationale bedrijven veel speelruimte maar onafhankelijke vakbonden geen toegang en is de controle op leefbaar loon ver te zoeken.

Ook geldt het omschreven beleid en loon in een bedrijf vaak alleen voor vaste werknemers. Dus niet voor flexwerkers en ingeleende krachten.  Terwijl een bedrijf in zijn personeelsbeleid kan opnemen dat er gelijk loon betaald dient te worden voor alle werknemers, ook bij inhuur.

Richtlijnen, verdragen en beleid

Guiding Principles on business and human rights (UN)
In internationaal verband is afgesproken dat overheden de mensenrechten –en dus arbeidsrechten- moeten beschermen en dat bedrijven ze moeten respecteren.

OESO Richtlijnen
OESO Richtlijnen hoofdstuk 5: Werkgelegenheid en Arbeidsverhoudingen

Universele verklaring van de Rechten van de Mens, artikel 23
Volgens artikel 23 van de Universele verklaring van de Rechten van de Mens heeft eenieder heeft recht op arbeid, op vrije keuze van beroep, op rechtmatige en gunstige arbeidsvoorwaarden en op bescherming tegen werkloosheid:

  • Eenieder, zonder enige achterstelling, heeft recht op gelijk loon voor gelijke arbeid
  • Eenieder die arbeid verricht, heeft recht op een rechtvaardige en gunstige beloning, welke hem en zijn gezin een menswaardig bestaan verzekert, welke zo nodig met andere middelen van sociale bescherming zal worden aangevuld

Verdragen van de International Labour Organisation (ILO)
Verschillende aspecten van vakbondsvrijheid zijn vastgelegd in diverse verdragen van de tripartite VN-organisatie voor arbeid ILO die door veel landen geratificeerd zijn. Dit zijn de belangrijkste:

De ILO werkt sinds 1999 aan de Decent Work Agenda. Inmiddels is de Decent Work Agenda in brede kring aanvaard als belangrijke strategie voor armoedebestrijding en ontwikkeling. De Decent Work Agenda is opgenomen in de Millennium Ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties.

Webinars
 

Handige tools

Nieuws
 

Cookies op cnvinternationaal.nl

Deze website maakt gebruik van cookies. Wat betekent dit?

Wij gebruiken cookies om het gebruiksgemak voor onze bezoekers te verhogen en een gepersonaliseerd ervaring te bieden aan elke gebruiker. Door middel van cookies onthouden we uw voorkeuren en meten we gebruikersinteractie. Een cookie kan geen persoonlijke informatie bevatten, zoals een telefoonnummer of e-mailadres, zodoende kunnen cookies dus niet gebruikt worden voor ongevraagde telemarketing of e-mail nieuwsbrieven. Meer informatie over cookies vindt u in ons cookie beleid.

Ik ga akkoord