Vakbondsvrijheid

Het organiseren in vakbonden is een fundamenteel arbeids- en mensenrecht. Helaas worden werknemers die zich willen organiseren in veel landen belemmerd. 

In Nederland is het niet moeilijk een vakbond op te richten. Al sinds de Grondwet van 1848 is het recht op vereniging erkend. In de huidige Grondwet is dit artikel 9. In Nederland kennen we bovendien geen regels die het oprichten van een vakbond in de weg staan en evenmin regels die het vakbondswerk zelf bemoeilijken. Helaas is het in veel andere landen veel minder makkelijk om vakbonden op te richten of vakbondswerk te doen. Het oprichten van onafhankelijke vakbonden is in deze landen bijvoorbeeld niet toegestaan of het wordt initiatiefnemers onmogelijk gemaakt zich te registreren. De oorzaken zijn legio; van politieke tot culturele en alles wat daar tussenin zit.   

Een fundamenteel recht

Toch is het organiseren in vakbonden een fundamenteel arbeids- en mensenrecht. Officieel heet dit: ‘het Recht op Vakvereniging’. Ook heeft ieder mens het recht om collectief te onderhandelen over arbeidsvoorwaarden. Deze rechten zijn vastgelegd in internationale en nationale wet- en regelgeving. Denk maar aan de conventies van de Internationale Arbeidsorganisatie (International Labour Organization, ILO) of de OESO-richtlijnen voor multinationale ondernemingen. 

Voor de start van een betekenisvolle dialoog

Waarom vakbondsvrijheid zo belangrijk is? Allereerst voor een betekenisvolle dialoog op fabrieks-, sector- en zelfs nationaal niveau. Vakbonden onderhandelen namens de leden met de werkgever of een werkgeversvertegenwoordiging over collectieve arbeidsvoorwaarden, die vervolgens worden vastgelegd in collectieve arbeidsovereenkomsten (cao’s). Dergelijke arbeidsvoorwaarden hebben bijvoorbeeld betrekking op loon, vergoedingen, werktijden en rusttijden. Dit soort afspraken zijn door individuen doorgaans niet te realiseren, maar vakbonden zijn er wel toe in staat.

Daarnaast kunnen vakbonden met (vertegenwoordigers van) werkgevers onderhandelen over de werkomstandigheden en meer in het algemeen over de rechten en plichten van werknemers. Ook treden vakbonden op om de belangen van leden te behartigen bij bijvoorbeeld ontslag en reorganisatie en kunnen vakbonden (arbeids)juridische bijstand en advies geven aan hun leden.

Verder maken vakbonden zich hard voor de verdediging van de geldende maatschappelijke waarden en normen ten aanzien van mens en arbeid.

Vakbonden zijn in staat de naleving van de werknemersrechten te monitoren en schendingen van deze rechten aan te kaarten en te voorkomen. Vakbonden vormen zo een tegenmacht die de belangen van werknemers behartigt. 

Vakbondsrechten ook waardevol voor werkgevers

Overigens zijn vakbonden ook voor bedrijven van betekenis. De vrijheid van vereniging bevordert namelijk de betrokkenheid van werknemers. Dit biedt werkgevers de kans lange termijnrelaties met de werknemers op te bouwen, met alle positieve gevolgen van dien.

De arbeidsproductiviteit ligt bijvoorbeeld bij positief ingestelde werknemers hoger dan werknemers die zich niet serieus genomen voelen en zich daardoor minder inzetten. Daarnaast is het voor een werkgever altijd goed te weten wat er op de werkvloer speelt. Ook hieraan kan de dialoog met vakbonden bijdragen. 

Zonder vakbondsvrijheid…

In veel landen is echter geen sprake van vakbondsvrijheid. In deze landen zijn werkenden in feite aan hun lot overgelaten. Werkgevers zijn immers machtig en krachtig en kunnen bepalen onder welke condities en tegen welke voorwaarden (zoals lonen en werktijden) werknemers hun werk moeten doen. Werknemers moeten dan werken tegen een inkomen dat zo laag is dat ze nauwelijks in hun levensonderhoud en dat van hun familie kunnen voorzien. Werknemers worden dan gedwongen tot extreem lange werkdagen, in gevaarlijke of ongezonde omstandigheden, En wat te denken van kinderen die niet naar school kunnen, omdat zij moeten werken?

Deze gevolgen zijn zelfs verder door te trekken, naar de ontwikkeling van het land als geheel. Als kinderen niet de kans krijgen te leren, zullen zij later geen goede banen krijgen. Terwijl arbeid  een belangrijke economische motor is. 

Vrijheid om te kiezen 

Een belangrijk factor voor echte vakbondsvrijheid is ook dat er pluriformiteit is. Alleen als er meer vakbonden naast elkaar mogen bestaan hebben werkenden de vrijheid om de vakbond te kiezen die bij hen past. Ook bij de overleggen en in de delegaties is het belangrijk dat er vakbonden van verschillende signatuur betrokken worden. 

Lees meer in de factsheet op slideshare


Cookies op cnvinternationaal.nl

Deze website maakt gebruik van cookies. Wat betekent dit?

Wij gebruiken cookies om het gebruiksgemak voor onze bezoekers te verhogen en een gepersonaliseerd ervaring te bieden aan elke gebruiker. Door middel van cookies onthouden we uw voorkeuren en meten we gebruikersinteractie. Een cookie kan geen persoonlijke informatie bevatten, zoals een telefoonnummer of e-mailadres, zodoende kunnen cookies dus niet gebruikt worden voor ongevraagde telemarketing of e-mail nieuwsbrieven. Meer informatie over cookies vindt u in ons cookie beleid.

Ik ga akkoord