Lees de weblog van Margo Kosters vanuit Cambodja. De 19-jarige uit Hengelo is geselecteerd uit een groep van 127 jongeren. Zij hadden zich aangemeld om het proces van eerlijke kleding te onderzoeken in Cambodja.
Op 23 oktober is zij samen met CNV Internationaal en Lokaal Mondiaal naar Cambodja vertrokken. Lokaal Mondiaal maakt een reportage van de reis van Margot. "Mijn ouders gaven ons al heel vroeg mee dat bepaalde dingen niet vanzelfsprekend zijn voor iedereen in de wereld. Ik wil graag weten hoe het daar in de kledingindustrie aan toe gaat. Ik hoop dat ik veel mensen kan spreken om hun eigen verhalen te horen."
Vandaag heb ik vooral kennis gemaakt met de Cambodjaanse cultuur. Vriendelijke mensen, chaotisch verkeer inclusief vrolijk tuuterende Tuk-Tuk's, prachtige tempels en lachende monniken. Met mijn 1.86m ben ik behoorlijk lang in vergelijking met de gemiddelde Cambodjaan. Heb een aantal kodak-wensen van nieuwsgierige Cambodjanen mogen vervullen.
Een groepje van in prachtige oranje gewaden geklede monniken nodigde ons uit om morgenvroeg langs te komen bij het paleis. Volgens hen komt de koninklijke familie langs. Er zullen duizenden studenten en monniken op af komen. Zo'n kans sla ik natuurlijk niet af. We zullen dus morgenochtend 7 uur klaarstaan om de koning toe te wuiven.
Vandaag maakte ik ook kennis met de armoede waarin sommige Cambodjanen leven. Kinderen van basisschool leeftijd kwamen op ons af om porno dvd’s en documentaires over seksslavernij in Cambodja te verkopen. Moeilijk om te zien hoe een kind van die leeftijd op pad is met dat soort artikelen.
Na het zien van al het mooie, maar ook het nare van Phnom Penh vandaag, kan ik mij moeilijk voorstellen dat ik morgen jongeren van mijn leeftijd zal ontmoeten wiens leven zo verschilt van het mijne. Ik heb er erg veel zin in om met hen in gesprek te gaan. Morgen zal ik ook Athit Kong, vice-voorzitter van de vakbond C.CAWDU, weerzien. Morgen een drukke dag in het vooruitzicht!
Margo Kosters, Phnom Penh, 24 oktober 2010
Van bovenaan de hoge trap van de tempel begeleiden 2 jonge monnikken een oude monnik naarbeneden. Zichtbaar vermoeid, maar blij komt hij beneden aan. Een brede glimlach verschijnt rond zijn mond bij het zien van de lange welkomsthaag van studenten. Zij zwaaien keurig met kleine Cambodjaanse vlaggetjes.
Het wachten is op het koninklijk bezoek dat elk moment kan arriveren. Mooi geklede mannen dragen de koning op een soort ligbed dat versierd is met een grote gouden draak. Na de welkomsceremonie volgt de stoet monniken en studenten hem de tempel binnen. En die oude monnik, dat was eigenlijk de ‘koning’ van de monniken, vertelt een bewaker ons even later. Maar nee, helaas, wij mogen niet mee naar binnen.
Sterk in je schoenen staan
’s Middags maak ik kennis met het dagelijkse werkende leven in Cambodja. Ik ontmoet 15 Cambodjaanse fabrieksmedewerksters. Wat een ongelooflijk sterke persoonlijkheden! Want je moet sterk in je schoenen om hun leven vol te kunnen houden. Ik heb zelf de keuze om iets van mijn leven te maken. Ik kan gaan studeren of werk kiezen waar ik mij prettig bij voel. Voor hen is het pure noodzaak dit werk te doen. Zij dragen de verantwoordelijkheid voor financiële ondersteuning van hun ouders.
Alle meiden aan tafel zijn opgegroeid in armoede op het platteland. Voor de boeren is daar vanwege de weersomstandigheden slechts 6 maanden werk. Deze jonge vrouwen kunnen hun familie slechts om de paar maanden bezoeken vanwege de hoge kosten van het vervoer naar huis.
De persoonlijke verhalen komen hard aan. Het heeft zo’n impact wanneer ik iemand zo rationeel hoor praten over een situatie die ik me haast niet voor kan stellen.
Een fractie van de prijs van een vestje
De jonge vrouwen die ik spreek zijn allen lid van de textielvakbond C.CAWDU. De vakbond heeft in september gestaakt omdat de salarisonderhandelingen vastliepen. Volgens de vakbondsmensen heb je als fabrieksmedewerker minimaal 93 euro nodig voor je basislevensonderhoud. Gemiddeld verdien je als Cambodjaanse fabrieksmedewerker nu 40 euro bij een werkweek van 48 uur. Stel je voor dat er per dag bijvoorbeeld 600 vestjes gemaakt worden. Die hangen voor 40 euro per stuk in de winkel. Het is echt waanzin dat het productieproces van dit vestje maar een fractie van de verkoopprijs is.
Een van de jonge vrouwen vertelt geëmotioneerd dat zij na de stakingen geschorst is op haar werk. Zij is 26 jaar, getrouwd en heeft 2 kinderen om voor te zorgen. Haar droom is om ooit zelf vakbondsleider te worden. Ze hoopt dat haar kinderen naar school kunnen gaan om hun dromen wel waar te kunnen maken.
Margo Kosters, Phnom Penh, maandag 25 oktober 2010
Vandaag heeft Margo eindelijk de kans om met eigen ogen te beoordelen hoe het ervoor staat met de arbeidsomstandigheden in een van de vele kledingfabrieken in Cambodja. Jonge vrouwen produceren hier kleding voor grote kledingmerken. Per schip gaat de kleding naar Europa en de Verenigde Staten.
Bij binnenkomst sta ik gelijk in een grote hal. Eindeloze rijen, meer dan 400 arbeiders achter naaimachines. Het zien van zoveel naaisters, krap achter elkaar in rijen, komt hard aan. Dit zijn dus de mensen die mogelijk de kleding in mijn kast maken. En nu sta ik oog in oog met hen.
Fouilleren voor het toilet
Wanneer ik enkelen van hen de vraag stel of zij tevreden zijn met de werkomstandigheden op dit moment, reageerden de meesten positief. Echter, schijn bedriegt. Steeds als ik een naaister of leidinggevende aanspreek staat er een bewakingsbeambte achter mijn rug die de naaister strak aankijkt. Arbeiders die tijdens hun werk naar het toilet willen, worden eerst gefouilleerd. Alleen, als ik me omdraai en ernaar kijk gebeurt dat ineens niet.
Lege verbanddoos
Als je kijkt naar veiligheid op het werk in deze fabriek ontbreekt er heel wat. Zo is de enige te vinden verbanddoos leeg. En de enige brandblusser in deze enorm grote hal hangt min of meer verstopt. De zaal hangt wel vol met ventilatoren. Maar die zitten dik onder het stof. Die staan dus nooit aan. En deze reusachtige hal heeft maar twee nooduitgangen, twee deuren die ook nog vlak bij elkaar liggen. Ronduit angstaanjagend.
Later op de dag noem ik deze problemen in een interview met de directeur van de fabriek. Hij geeft niets maar dan ook niets toe. Wat een keiharde zakenman. Ik zeg bijvoorbeeld dat ik het vreemd vind dat de lucht zo verontreinigd is in de hal waar 400 naaisters werken met vaak kankerverwekkende stoffen. Hij kijkt mij verbaasd aan: ‘Welke 400 mensen?’ Hij reageert op geen van mijn argumenten: “Je kunt dit niet de met Nederland vergelijken”.
Margo Kosters, Phnom Penh, dinsdag 26 oktober 2010
Ik rijd in een busje door een wijk in Phnom Penh. Vrolijk zwaait een jonge vrouw in gebloemd oranje bloesje mij toe. Snel stap ik uit. We waren haar bijna voorbij gereden. Haar naam is Nob, een spontane 26-jarige fabrieksarbeidster. Zij vertelt mij over haar leven.
Verse tropische vruchten en een kokosnoot met een rietje staan voor me klaar op het tafeltje voor haar huisje. Nob geeft mij een korte rondleiding. Ze woont hier samen met haar zus en twee nichtjes. Een brok schiet in m’n keel als ik zie waar ze slapen: met z’n drieen in een krappe benauwde bovenruimte.
Werkdagen van 12 uur zijn voor Nob eerder regel dan uitzondering. Ze ziet haar ouders een keer per maand. Tenminste als haar budget het toelaat. Want het minimumloon is maar 40 euro per maand. Naast haar vaste lasten en financiële bijdrage voor haar ouders, houdt ze geen geld over. Dus sparen lukt niet. Voor hobby’s heeft ze geen tijd en ook geen energie, zo moe is ze vaak. Het werken in de kledingfabriek is zwaar en eentonig. De arbeidsomstandigheden zijn slecht. ‘De eigenaren geven niet om hun werknemers,’ zegt Nob.
Ietsje meer
Ik ben benieuwd wat Nob er nou eigenlijk van vindt dat de kleding die zij maakt in mijn kast terecht komt. ‘Ik ben blij dat mensen aan de andere kant van de wereld gelukkig worden van de kleding die ik maak. Maar ik zou het wel fijn vinden als ze er iets meer voor wilden betalen.’
Margo Kosters, Phnom Penh, woensdag 27 oktober 2010
Felle zon op mijn gezicht en het geluid van de golven van de rivier. Wat een geweldig begin van de dag! Een busje voert mij langs drukke markten en over hobbelige straten naar een dorpje in de buurt van Phnom Penh. Ik ben op weg naar Ron Kem die met geweld bedreigd is door mensen van een kledingfabriek. Margo vervolgt haar weblog uit Cambodja
Na een warm onthaal van een grote groep fabrieksarbeiders loop ik achter de man aan in de richting van de rivier. Ik ga tegenover hem zitten in kleermakerszit, op een bodem van palmbladeren. De omgeving om ons heen is adembenemend mooi. Naast mij hoor ik een stel lachende kinderen. Ron Kem is vakbondsleider in zijn fabriek. Afgelopen september heeft hij deelgenomen aan de stakingen voor een beter loon.
Ontslagen of geschorst na staking
Na deze stakingen is hij ontslagen. Dat betekent dat hij geen inkomsten meer heeft om voor zijn vrouw en drie kinderen te zorgen. ‘Na afloop van de stakingen ben ik achtervolgd door mannen van de fabriek. Ik weet zeker dat zij door de fabriek gestuurd waren omdat een vriend van mij ze herkende. Zij dreigden mij in elkaar te slaan als ik niet zou stoppen met mijn vakbondsacties.’
Geraakt door zijn heftige verhaal loop ik naar zijn huis. De fabrieksmedewerkers zitten dicht bij elkaar en delen hun verhalen. Al deze fabrieksmedewerkers zijn ontslagen of geschorst na de stakingen. Hoe meer het het gesprek vordert, des te persoonlijker en heftiger de verhalen. De complete groep van 15 mensen knikt als een jonge vrouw van 19 vertelt dat zij zeven dagen per week moet werken.
‘Ik werk 12 uur per dag voor drie dollar. Tijdens het werken heb ik een pauze van een half uur. Wanneer ik een dag niet kan werken of ziek ben, wordt er zes dollar ingehouden van mijn loon.’ Haar naam is So Thearin (wat betekent ‘gelukkig resultaat van een goede oogst’). Haar verhaal intrigeert me en geboeid ga ik een 1 op 1 interview met haar aan. Omringd door de rest van jonge vrouwen probeer ik haar vertrouwen te winnen, zodat ik me beter kan inleven in haar uitzichtloze situatie.
Blij met de kleren die ik voor mensen maak
Tranen vullen mijn ogen wanneer ik zie hoe diep deze gevoelens bij haar liggen. Ze kijkt op dit moment recht in de ogen van iemand die mogelijk de door haar gemaakte kleren draagt, elders ter wereld. Op de vraag wat zij er nou eigenlijk van vindt, dat de kleren die zij produceert aan de andere kant van de wereld verkocht worden, antwoordt zij: ‘Ik vind het leuk dat ik de mensen daar blij kan maken met de kleren die ik maak. Ik vind wel dat wij hier meer zouden mogen verdienen omdat de kleren voor veel meer geld verkocht worden.’
Na afloop van het interview loop ik op haar af en geef haar een omhelzing. Ze barst in tranen uit en drukt zich dicht tegen mij aan. Om ons heen zijn ieders ogen rood en waterig. Het is een van de meest indrukwekkende momenten van mijn leven.
De kledingfabriek waar zij werken produceert kleding voor twee grote winkelketens die wereldwijd verkopen. Ik zal nooit meer een H&M of ZARA inlopen zonder aan So Thearin te denken. Maar deze winkels helemaal mijden doe ik niet: een boycot helpt deze jonge vrouwen niet. Wat ik wel zal proberen is zoveel mogelijk mensen bewust maken van de problemen in de kledingindustrie, waardoor bedrijven zoals H&M en ZARA zich realiseren dat het zo niet langer kan.
Margo Kosters, Phnom Penh, donderdag 28 oktober 2010
